Donate here: Paypal or here. 🧡🌸
#MitolohiyaBooks #YoungAdultFiction
SINA APONIBOLINAYEN AT ANG ARAW
Tribo ng mga Tingguian, Abra
Babala: May mga eksena ng seksismo at karahasan.
IKALAWANG BAHAGI
ISA SA MGA kakabaihan mula sa bayan ni Aponibolinayen ang kasalukuyang nasa batis upang manguha ng tubig nang may marinig siyang bagay na nalaglag malapit sa kanya. Nang tingnan niya ito, nakakakita siya ng isang bagay na balot ng magandang kumot at unan at unti-unti niya itong binuksan, at sa loob ay nahanap niya ang pinakamagandang babae na kanyang nakita. Natakot siya sa kanyang natagpuan, nagmamadaling tumakbo pabalik sa kanyang bayan ang babae, at tinawag niya ang mga tao at sinabihan sila na magtungo sa batis. Nagmamadali silang nagtungo doon at doon ay natagpuan nila si Aponibolinayen na matagal na nilang pinaghahanap kung saan-saan.
“Saan ka nanggaling?” tanong ng kanyang ama, “hinanap ka na namin sa buong mundo at hindi ka namin nahanap.”
“Nanggaling ako sa Pindayan,” sagot ni Aponibolinayen. “Ikinulong ako ng mga kaaway ng ating lahi hanggang sa makatakas ako habang natutulog sila sa gabi.”
Ang lahat ay napuno ng kagalakan sa pagbabalik ng nawawala, at nagdesisyon sila na sa susunod na buwan ay magdadaos sila ng seremonya para sa mga Espiritu at inimbita nila ang lahat ng kanilang mga kamag-anak na nagluluksa para kay Aponibolinayen.
Kaya nag-umpisa silang maghanda para sa seremonya at habang nagbabayo sila ng bigas, pinakiusapan ni Aponibolinayen ang kanyang ina na tusukin ang nangati niyang daliri. Habang ginagawa niya ito, isang guwapong batang lalaki ang lumabas. Nasorpresa ang mga tao dahil dito, at napansin nila na habang pinaliliguan ang bata ay mabilis itong lumalaki, kaya naman sa loob ng maikling araw ay nagawa na nitong makalakad. Kaya naman ninais nilang malaman kung sino ang asawa ni Aponibolinayen, pero hindi ito sinasabi ni Aponibolinayen, at nagdesisyon sila na imbitahan ang lahat ng tao sa mundo para sa seremonya upang hindi nila makaligtaan ang lalaki.
Inutusan nila ang nganga na nababalutan ng ginto, at nang malangisan nila ito, inutusan nila ang mga ito na magtungo sa mga bayan-bayan at utusan ang mga tao na magtungo sa seremonya.
“Kung tumanggi silang pumunta, tumubo kayo sa kanilang mga tuhod,” utos ng mga tao, at umalis ang mga nganga upang sundin ang kanilang utos.
Nang mag-umpisang magsidatingan ang mga bisita, masinsing pinanood ng tao kung sino ang maaring maging asawa ni Aponibolinayen, pero walang nagpakita at labis silang nabahala. Sa wakas ay nagtungo sila sa matandang babae, si Alokotan, na may kakayahang makipag-usap sa mga Espiritu, at pinakiusapan nila ito na hanapin ang bayan na hindi nabisita ng nganga na inutusan nilang mangumbida ng mga tao. Matapos niyang makausap ang mga Espiritu, nagwika ang matandang babae:
“Inimbitahan ninyo ang lahat ng tao maliban kay Ini-init na nakatira sa itaas. Ngayon ay magpadala kayo ng nganga upang tawagin siya. Maaring siya ang asawa ni Aponibolinayen, sapagkat dinala siya paitaas ng baging ng sisiklat ng minsang manguha siya nito.”
Kaya tumawag sila ng nganga at initusan itong tawagin si Ini-init.
NAGTUNGO ANG NGANGA sa Araw, na nasa kanyang bahay, at nagwika:
“Magandang umaga, Araw! Nagpunta ako rito para imbitahan ka sa seremonya na inihahanda ng ama at ina ni Aponibolinayen para sa mga Espiritu. Kapag hindi ka sumama, tutubo ako sa iyong ulo.”
Kaya tumalon ang nganga sa kanyang ulo at tumubo hanggang sa maging napakataas niya na hindi na siya kayang buhatin ng Araw, at labis siyang nahirapan dahil dito.
“Oh, tumubo ka sa baboy ko!” pakiusap ng Araw. Kaya’t tumalon ang nganga sa ulo ng baboy at tumubo, pero dahil sa sobrang bigat niya ay hindi na siya kayang buhatin nito at nag-iiyak ito. Sa wakas, nakita ng Araw na kinakailangan niyang sundin ang utos, at sinabi niya sa nganga:
“Umalis ka sa baboy ko at sasama na ako sa iyo.”
Kaya nagtungo si Ini-init sa seremonya, at sa sandaling makita siya nina Aponibolinayen at ng sanggol, labis ang kanilang naging tuwa at nagtatakbo sila para salubungin siya. Kaya nalaman ng mga tao na ito ang asawa ni Aponibolinayen, at sabik silang naghintay na lumapit ito upang batiin sila. Pero nang makalapit siya, nakita nila na hindi siya naglalakad, dahil bilog siya; at nang makita nila na hindi siya tao kung hindi isang malaking bato, nagalit ang lahat ng kanyang mga kamag-anak nang malaman na nagpakasal si Aponibolinayen sa isang malaking bato; at inutusan nila siya na tanggalin ang lahat ng kanyang mga kuwintas at ang kanyang magagandang damit, dahil ayon sa kanila, nararapat na siyang magsuot ng lumang damit at tumira kasama ng bato.
Kaya isinuot ni Aponibolinayen ang basahan na dinala nila sa kanya at nagbalik kasama ng bato patungo sa kanyang tahanan. Pero pagdating na pagdating nila doon ay nagbalik ito sa anyo ng isang guwapong lalaki, at naging masayang-masaya sila.
“SA ISANG BUWAN,” sabi ng Araw, “magsasagawa tayo ng seremonya para sa mga Espiritu, at babayaran ko ang iyong ama at ina ng dote para sa iyo.”
Labis itong ikinatuwa ni Aponibolinayen at gumamit sila ng mahika upang magkaroon sila ng maraming kapitbahay na dumating upang magbayo ng bigas para sa kanila at upang magtayo ng isang malaking bahay ng mga Espiritu.
At pagkatapos ay ipinadala nila ang nilangisang nganga upang tawagan ang kanilang mga kamag-anak na magtungo sa seremonya. Ayaw magtungo ng tatay ni Aponibolinayen pero nagbanta ang nganga na tutubo sa kanyang tuhod kapag hindi siya sumama. Kaya inutusan niya ang lahat ng mga tao sa bayan na hugasan ang kanilang mga buhok at kanilang mga damit, at nang handa na ang lahat ay nagtungo sila sa bahay ng Araw.
Nang marating nila ang bahay, labis silang nasorpresa na makita na ang bato ay naging tao, at ngumuya sila ng mahiwagang nganga para makita kung sino siya. Natuklasan nila na siya ang anak ng mag- asawang nagmula sa bayan ni Aponibolinayen, at natuwa ang lahat ng mga tao dahil natagpuan na ng mag-asawa ang kanilang anak na inakala nilang nawawala. Pinangalanan nila siyang Aponitolau, at binayaran ng kanyang mga magulang ang dote ng kanyang asawa – at napuno ng makasiyam na beses ang tahanan ng mga Espiritu ng mahahalagang mga banga. Pagkatapos noon, ang lahat ay nagsayawan at nagsaya sa ilalim ng buwan at ng bumalik ang mga ito sa kanilang mga bahay, sumama sina Ini-init at ang kanyang asawa para manirahan na sa lupa.
Ang ating kuwento ay orihinal na nakasulat sa wikang Ingles. Nagmula ang mga ito sa librong Philippine Folktales na binuo ni Mabel Cook Cole. Inilimbag ito noong 1916 ng A.C McClurg and Company sa Chicago, USA. Ang pinaghanguang materyales ay may bukas na lisensya sa ilalim ng Project Guternberg kung saan libreng mababasa ang libro.
(c) salin, 2019, Herbel Santiago
Mga Mitolohiya ng mga Pilipino
Mga Mitolohiya ng Iba’t Ibang Bansa
Like what you read? You can support & donate through Paypal or here. You may also buy Mitolohiya: Mga Kuwentong-Bayan ng Tinguian (Abra) Volumes 1 & 2 here. 🧡🌸